Opakowania do wysyłki: dobór, prawo i koszty BDO

Co jest opakowaniem wysyłkowym, a co dopiero odpadem opakowaniowym?

Ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi definiuje opakowanie jako wyrób z dowolnego materiału, przeznaczony m.in. do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów. Opakowaniem wysyłkowym może być karton, koperta kurierska lub bąbelkowa, foliopak, folia stretch i bąbelkowa, papier pakowy, taśma, etykieta albo wypełniacz.

O tym, czy przedmiot jest opakowaniem, decyduje jego funkcja, a nie materiał ani miejsce zakupu. Koperta kupiona od Poczty Polskiej i foliopak otrzymany od firmy kurierskiej pozostają opakowaniami, które sklep przekazuje wraz z produktem.

Karton lub folia stają się odpadem opakowaniowym, gdy po rozpakowaniu trafiają do klienta. Odpadem są również opakowania, które firma rozpakowuje z dostaw od kontrahentów; w tej sytuacji jest ich wytwórcą, a nie wprowadzającym opakowania.

To odrębne role i obowiązki. Sklep może nie wytwarzać odpadów w sensie przemysłowym, a mimo to podlegać obowiązkom BDO z tytułu opakowań.

Jak dobrać opakowanie do produktu i sposobu wysyłki

Dobór zacznij od ustalenia, jakie produkty sprzedajesz i czy mają już opakowania jednostkowe. Opakowanie wysyłkowe ma umożliwić przechowanie, ochronę, przewóz i dostarczenie produktu, a także jego prezentację klientowi.

Do wyboru są m.in. kartony i tuby wysyłkowe, torby papierowe oraz koperty kurierskie papierowe i bąbelkowe. Sklepy wykorzystują także foliopaki, folię stretch i bąbelkową, papier pakowy oraz opakowania firmowe z logo.

Przesyłkę można zabezpieczyć taśmą klejącą, etykietą lub naklejką wysyłkową oraz wypełniaczem, np. papierem, styropianem lub poduszkami powietrznymi. Wybór materiału zależy od funkcji, jaką ma pełnić w przesyłce.

Sprawdź, czy opakowanie można okleić i umieścić na nim etykietę adresową. Musi pomieścić dane nadawcy i odbiorcy oraz wytrzymać transport.

Przy imporcie towarów z Chin lub z innych krajów Unii sklep odpowiada również za opakowania, w których produkt wprowadzono na terytorium Polski. Dotyczy to m.in. palet drewnianych, kartonów transportowych i opakowań zbiorczych.

Dobór materiałów wpływa na dane potrzebne do rozliczeń: sklep powinien znać rodzaj i masę opakowań wprowadzonych w danym roku.

Koszty opakowań w BDO: opłata produktowa, organizacja odzysku, kary

Wprowadzający produkty w opakowaniach ma obowiązek zapewnić ustawowe poziomy recyklingu opakowań wprowadzonych do obrotu. Może realizować go za pośrednictwem organizacji odzysku; jeśli nie współpracuje z taką organizacją albo nie osiąga wymaganych poziomów, musi liczyć się z opłatą produktową.

W wykazie stawek opłaty produktowej podano: 2,70 zł za kilogram opakowań z tworzyw sztucznych, 1,40 zł za kilogram opakowań z aluminium oraz 0,80 zł za kilogram opakowań z metali żelaznych.

Wprowadzający jest też zobowiązany do prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych, czyli działań proekologicznych. Koszt zakupu kartonu, koperty czy folii jest odrębną pozycją i nie zastępuje opłat środowiskowych.

Za prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do BDO grozi administracyjna kara pieniężna od 5 tys. zł do nawet miliona złotych. Mogą dojść do niej zaległe opłaty produktowe i odsetki.

Kiedy e-commerce musi mieć wpis do BDO?

Obowiązek może powstać, gdy sklep pakuje zamówienie w dodatkowe opakowania wysyłkowe — karton, kopertę, folię, taśmę, etykietę lub wypełniacz — i przekazuje tak zapakowany produkt klientowi. Wtedy występuje jako podmiot wprowadzający produkty w opakowaniach.

Wpis jest wymagany również przy sprzedaży pod własną marką i przepakowywaniu towaru przed wysyłką. Przykładowo sklep, który kupuje herbatę na kilogramy i rozdziela ją do mniejszych opakowań z logo firmy, jest wprowadzającym, nawet jeśli kupił woreczki w hurtowni.

Import produktów w opakowaniach z Chin lub z innych krajów Unii oznacza odpowiedzialność również za opakowania, w których towar wprowadzono na terytorium Polski.

Obowiązek może powstać już przy pierwszej wysyłce. Przepisy nie przewidują wyjątku dla małych przedsiębiorców, więc nawet jedna paczka może oznaczać konieczność wpisu; wyjątkiem jest działalność nierejestrowana osoby fizycznej.

Przy fulfillmentcie i dropshippingu obowiązek może spoczywać na dostawcy, jeśli wynika to z formalnej umowy. Gdy umowa nie określa jasno odpowiedzialności, obowiązki środowiskowe pozostają po stronie sklepu.

Jeśli w dropshippingu produkt trafia do klienta w imieniu sklepu, a na dokumentach sprzedażowych widnieją jego dane, sprzedawca jest uznawany za wprowadzającego opakowania na rynek.

Rejestracja w BDO i co dalej: numer, sprawozdania, ewidencja

BDO to Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami. Wniosek rejestracyjny składa się elektronicznie na stronie rejestr-bdo.mos.gov.pl, logując się Profilem Zaufanym; podaje się m.in. dane firmy, NIP, REGON, opis działalności i rodzaje wykorzystywanych opakowań.

Wprowadzający produkty w opakowaniach wypełnia dział VI, tabelę 4. Obowiązek rejestracji dotyczy podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach.

Weryfikacja wniosku trwa do 30 dni, po czym przedsiębiorca otrzymuje numer rejestrowy. Numer trzeba zamieszczać na dokumentach sprzedażowych, takich jak faktury, rachunki i etykiety; jego brak może zostać uznany za naruszenie przepisów.

Po rejestracji trzeba prowadzić ewidencję masy i rodzaju wprowadzonych opakowań oraz składać roczne sprawozdanie najpóźniej do 15 marca. Jeśli firma nie współpracuje z organizacją odzysku, dochodzi obowiązek rozliczenia opłaty produktowej.

Opakowania a odpady opakowaniowe – dwa różne obowiązki

Wprowadzający opakowania dokonuje wpisu do rejestru BDO, prowadzi ewidencję ilości wprowadzonych opakowań i składa roczne sprawozdania. W niektórych przypadkach musi również uiścić opłatę produktową.

Wytwórca odpadów ma odrębne obowiązki: rejestrację jako wytwórca, prowadzenie Karty Ewidencji Odpadów (KEO) oraz wystawianie Kart Przekazania Odpadów (KPO), zgodnie z właściwymi kodami. Obowiązki te nie zastępują się wzajemnie.

Rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów przypisuje odpady opakowaniowe do grupy 15 01. Kod 15 01 01 dotyczy opakowań z papieru i tektury, np. kartonów klapowych i tektury falistej, a 15 01 02 — opakowań z tworzyw sztucznych, takich jak folia stretch, torby i folia bąbelkowa.

Pozostałe często spotykane kody to 15 01 03 dla drewna, np. palet i skrzyń, 15 01 04 dla metali oraz 15 01 05 dla opakowań wielomateriałowych, np. tetrapaków i opakowań laminowanych.

Kod 15 01 10* oznacza opakowania po substancjach niebezpiecznych, np. pojemniki po farbach, olejach lub chemii. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny; próg ewidencji dla tych odpadów wynosi 100 kg rocznie.

Z ewidencji są zwolnieni wytwórcy odpadów innych niż niebezpieczne, jeśli ich łączna ilość nie przekracza 5 ton. Zwolnienie z ewidencji nie wyklucza rejestracji w BDO z innego tytułu, np. jako wprowadzający produkty w opakowaniach.

Najczęstsze błędy i szybka checklista dla sklepu

Zakup kartonów od producenta wpisanego do BDO nie zwalnia sklepu z własnych obowiązków. Liczy się to, że sklep wprowadza opakowanie na rynek razem z produktem.

Nie należy mylić opakowań przekazywanych klientom z odpadami powstającymi przy rozpakowywaniu dostaw. To odrębne kategorie, ścieżki dokumentacyjne i wymagania sprawozdawcze.

Bez danych o masie i rodzaju opakowań wprowadzonych w danym roku trudno poprawnie złożyć sprawozdanie i rozliczyć opłatę produktową. Niejasna umowa z firmą fulfillmentową lub dostawcą dropshippingowym może pozostawić odpowiedzialność po stronie sklepu.

Sprawdź, czy pakujesz zamówienia w dodatkowe opakowania wysyłkowe oraz czy sprzedajesz pod własną marką albo przepakowujesz towar przed wysyłką.

Ustal, czy importujesz produkty w opakowaniach, w tym na paletach i w kartonach transportowych. Zbierz też dane o masie i rodzaju opakowań wprowadzanych w ciągu roku.

Odpowiedź „tak” na którekolwiek z tych pytań oznacza, że warto zweryfikować obowiązki BDO przed rozpoczęciem sprzedaży lub zwiększeniem skali wysyłek.